نکاتی در خصوص اثبات نسب به قلم وکیل
شرایط و مدارک لازم برای اثبات نسب
زمانی که در خصوص نسب مشروع فرزند ، ابهاماتی مطرح می شود ، می بایست در دادگاه خانواده ، دعوای اثبات نسب مطرح شود .
شرایط لازم برای اثبات نسب فرزند ، آن است که پس از اثبات رابطه زوجیت والدین ، نسب مادری و پدری طفل نیز با ارائه مدارک لازم ، ثابت شود .
از جمله مدارک لازم برای اثبات نسب فرزند ، می توان به ارائه سند ازدواج پدر و مادر ، گواهی ولادت ، شهادت شهود ،
تحقیقات محلی و نیز نتایج آزمایش های ژنتیکی اشاره نمود. .
برخورداری فرزندان از حقوق قانونی ، منوط به آن است که نسب آنها ، مشروع باشد .
معمولا در زمینه بهره مندی از حقوق قانونی همچون نفقه و ارث ، در مورد فرزندانی که ناشی از رابطه زوجیت شرعی و به ثبت رسیده هستند ،
مشکلی پیش نمی آید و شناسنامه ارائه شده توسط فرزندان ، برای اثبات نسب مشروع آنها ، کفایت می کند .
اما در برخی موارد ، ممکن است که رابطه زوجیت پدر و مادر ( چه در عقد دائم و چه موقت ) به ثبت نرسیده
و یا اینکه اصلا ارتباط پدر و مادر ، نامشروع یا وطی به شبهه بوده باشد .
در چنین مواردی ، اثبات نسب فرزندان متولد از چنین زوجینی ، با دشواری مواجه می شود
و در واقع ، نیازمند آن است که فرزند ، برای بهره مندی از حقوق قانونی خود ، در دادگاه ، دعوای اثبات نسب اقامه نماید .
به همین دلیل ، آشنایی با شرایط و مدارک لازم برای اثبات نسب فرزندان ، موضوعی پر اهمیت می باشد .
نکاتی در خصوص اثبات نسب به قلم وکیل
دعوای اثبات نسب چیست؟
به طور کلی ، نسب ، به معنای خویشاوندی و نژاد است و بر اساس قانون ، انواع نسب را می توان شامل نسب مشروع ، نسب ناشی از وطی به شبهه ( رابطه جنسی ، بدون اطلاع از عدم وجود رابطه زوجیت ) و همچنین ، نسب نامشروع ( که ناشی از عمل زنا است ) ، دانست .
بر اساس قانون ، صرفا فرزندانی که نسب آنها مشروع و قانونی است ،
می توانند از حقوق مقرر در قانون برای فرزندان مشروع ، ( یعنی ارث ) ، استفاده کنند .
امروزه ، گرفتن شناسنامه برای نوزادان ، تکلیف قانونی پدر و مادر تلقی می شود
و حتی در مورد فرزندان متولد از رابطه نامشروع نیز ، پدر ، مکلف به گرفتن شناسنامه برای فرزند و پرداخت نفقه به وی ، می باشد
تا به این ترتیب ، زمینه بهره مندی وی از حقوق اجتماعی همچون تحصیل ، درمان و غیره ، همچون فرزندان مشروع ، فراهم شود .
با این حال ، گاها این اتفاق می افتد که پدر ، رابطه خویشاوندی یا نسب فرزند به خود را نمی پذیرد .
در چنین شرایطی ، مسئله نفی یا انکار نسب مطرح می شود که به معنای آن بود که پدر ، فرزند متولد شده از همسر را ، به خود ملحق نمی داند .
علاوه بر این ، ممکن است که بنا به دلایلی ، عقد ازدواج پدر و مادر ، به ثبت نرسیده و برای فرزند ، شناسنامه ای گرفته نشده باشد و پدر نیز ، مفقود یا فوت شده باشد .
در اینگونه موارد ، فرزند ، برای اینکه بتواند از حقوق قانونی افراد دارای نسب مشروع برخوردار بشود ، می بایست از طریق قانونی ، اقدام به اثبات نسب مشروع خود نماید .
لذا در پاسخ به این سوال که دعوای اثبات نسب چیست ،
باید گفت که در شرایطی که مشروع بودن نسب فرزند ، مورد اختلاف واقع شده و یا اینکه به دلیل عدم ثبت ازدواج پدر و مادر ، برای فرزند مشروع ، شناسنامه گرفته نشده باشد ،
می بایست در دادگاه ، دعوایی تحت عنوان دعوی اثبات نسب مطرح شود .
پس از اینکه دادگاه ، دعوای اثبات نسب را مورد بررسی قرار داد ، قرابت نسبی یا خویشاوندی نسبی میان فرزند ، با پدر یا مادر خود ، اثبات می شود
و به لحاظ قانونی بودن رابطه نسبی فرزند یا پدر و مادر ، حقوق قانونی مربوطه ، در حق فرزند ، مستقر خواهد شد
نکاتی در خصوص حضانت فرزند و سلب حضانت
شرایط لازم برای اثبات نسب
اما در پاسخ به این سوال که شرایط لازم برای دعوای اثبات نسب چیست ،
باید گفت که اثبات مشروع بودن نسب ، در گروی آن است که سه موضوع در دادگاه اثبات شود :
نخست ، اثبات رابطه زوجیت میان پدر و مادر است . دوم ، اثبات نسب مادری و سوم ، اثبات نسب پدری می باشد که در این قسمت ، در خصوص شرایط مربوط به اثبات هر یک از موارد ذکر شده ، توضیحاتی داده و در قسمت بعد ، مدارک لازم برای اثبات نسب را ذکر می کنیم .
در خصوص اثبات رابطه زوجیت ، که شرط نخست دعوای اثبات نسب محسوب می شود ،
خواهان می بایست با آوردن اسناد و مدارک لازم ، این امر را اثبات نماید که پدر و مادر وی ، رابطه زوجیت شرعی داشته اند .
فرقی هم ندارد که رابطه زوجیت میان آنها ، از نوع عقد نکاح موقت یا صیغه و یا به صورت عقد نکاح دائم بوده باشد .
همچنین ، از آن جهت که فرزند متولد از وطی به شبهه ، به شخصی که دچار اشتباه شده است ،
ملحق می شود ، اثبات وطی به شبهه بودن رابطه زناشویی نیز ، می تواند در دعوای اثبات نسب ، کاربرد داشته باشد .
اثبات رابطه زوجیت ، آسان است و به استناد هر یک از ادله اثبات دعوی ، امکان پذیر خواهد بود .
خود مادر نیز با ارائه نمونه دادخواست اثبات رابطه زوجیت ، می تواند این موضوع را ثابت کند .
معمولا در شرایطی اثبات زوجیت اهمیت می یابد که زوجین ، علی رغم اینکه حین تولد فرزند ، رابطه زوجیت شرعی داشته اند ،
اما بنا به دلایلی ، عقد موقت یا دائم را به ثبت نرسانیده اند و بنا به دلایلی ، همچون عدم دسترسی به مرد یا فوت شدن وی ، دیگر امکان ثبت ازدواج وجود نداشته
و در پی این موضوع ، شناسنامه ای هم برای فرزند ، نگرفته اند .
دومین شرط دعوای اثبات نسب مشروع ، اثبات نسب مادری می باشد . به این معنا که فرزند ، می بایست با ارائه اسناد و مدارک لازم ، این امر را ثابت کند که از مادر خود متولد شده است .
اثبات نسب مادری ، معمولا آسان تر از اثبات نسب پدری است ؛ چرا که وضع حمل ، توسط زن یا باردار بودن زن ، معمولا قابل مشاهده توسط دیگران بوده و ساده تر می توان آن را اثبات کرد .
سومین شرط دعوای اثبات نسب مشروع ، اثبات نسب پدری است ؛
به این معنا که باید ثابت شود که فرزند ، از پدری متولد شده است که در طول رابطه زوجیت موقت یا دائم با مادر فرزند ، نطفه وی منعقد شده است .
اثبات نسب پدری ، به ویژه از این جهت مورد تردید قرار می گیرد که پدر ، اقدام به نفی ولد از خود نموده و نپذیرد که فرزند ، از رابطه زناشویی وی با زوجه ، متولد شده است .
در این شرایط ، اگر فرزند ، نتواند ضمن دعوای اثبات نسب ، رابطه زوجیت والدین را به ثبت رسانده و ثابت کند که نطفه وی توسط پدر منعقد شده است ،
نسب وی ، نامشروع تلقی می شود و همانطور که اشاره شد ، نسب ناشی از زنا یا نسب نامشروع ، آثار قانونی به دنبال نخواهد داشت .
لازم به ذکر است که از جمله اثبات نسب پدری ، انجام آزمایش هایی همچون آزمایش دی . ان . ای و یا استناد به اماره فراش می باشد .
در واقع ، در شرایطی که فرزند ، قصد دارد ضمن دعوای اثبات نسب ، مشروع بودن نسب پدری خود را اثبات کند ،
می تواند به استناد اماره فراش یا متولد شدن در زمان زوجیت پدر و مادر ، این امر را انجام دهد . بر اساس قانون مدنی ، اماره فراش به این معنا است که طفلی که در زمان زوجیت زن و مردی به دنیا آمده باشد ،
نسب وی ، ملحق به شوهر است ؛ به این شرط که از زمان وقوع رابطه زناشویی پدر و مادر ، کمتر از شش ماه و بیشتر از ده ماه ، نگذشته باشد .
