شرایط دادخواست تقابل قسمت 1
دعوای متقابل یکی از شیوه های دفاع می باشد که در آن خوانده در پاسخ به ادعای خواهان به شیوه عملی انجام می دهد.در واقع دعوای متقابل دعوایی است که در مقابل دعوی اصلی مطرح می شود. برای اینکه خوانده دعوا بتواند در مرحله رسیدگی و تا پایان جلسه اول در مرحله بدوی دادخواست متقابل خود را مطرح نماید می بایست دعوایی که مطرح می کند با دعوای اصلی دارای منشا واحد بوده یا با دعوای اصلی دارای ارتباط کامل باشد.دعوای تقابل چیست؟
دعوای متقابل چیست؟
دعوا در لغت به معنای خواستن و ادعا کردن می باشد و در اصطلاح حقوقی، عملی است که برای تثبیت حقی که مورد انکار یا تجاوز واقع شده باشد، انجام میشود. دعوایی که در مقابل دعوای اصلی طرح می شود دعوای متقابل نام دارد. این دعوی ممکن است به منظور پاسخگویی به دعوای اصلی یا علاوه بر پاسخگویی، به منظور الزام خواهان به پرداخت چیزی یا انجام امری باشد. همچنین این دعوی ممکن است در مقابل دعوای خواهان به منظور کاستن از محکومیتی که خوانده را تهدید میکند، یا تخفیف آن یا جلوگیری کلی از این محکومیت یا حتی تحصیل حکم محکومیت خواهان اصلی به دادن امتیاز، علیه او اقامه شود.
عناصر دعوای متقابل
عناصر دعوای متقابل عبارتند از :
-
داشتن منشا واحد یا ارتباط کامل با دعوی اصلی
-
موخر بودن دعوی متقابل نسبت به دعوی اصلی
-
دعوایی که در مقابل دعوی اصلی مطرح می شود و مشمول دفاع به معنای اخص نمی باشد. بنابراین صلح و تهاتر مشمول دعوای متقابل نمیباشد.
شرایط لازم در طرح دعوای متقابل
١ – دعوا از طرف خوانده علیه خواهان اقامه شود:
بر اساس ماده 141 قانون آیین دادرسی مدنی خوانده میتواند در مقابل ادعای خواهان اقامه دعوا کند. بنابراین دعوا متقابل باید الزاماً از سوی خوانده دعوا اقامه شود. اگرچه در خصوص تعیین مفهوم مدعی و مدعیعلیه ملاکها و ضوابط گوناگونی وجود دارد. اما چون در قانون گذار در مقام ارایه شرایط و احکام یکی از دعاوی طاری است. خوانده شخصی است که دعوا علیه او اقامه شده که میتواند در مقام دفاع، نسبت به اقامه دعوا متقابل اقدام کند. بنابراین حق طرح دعوا متقابل از سوی خوانده مسلم است.
سوال این است که آیا مجلوب ثالث نیز می تواند طرح دعوای متقابل کند؟
-
براساس ماده 139 قانون آیین دادرسی مدنی شخص ثالثی که جلب میشود، خوانده شمرده میشود و تمام مقررات راجع به خوانده درباره او جاری است؛ لذا مجلوب ثالث نیز میتواند نسبت به اقامه دعوای متقابل علیه جالب اقدام کند. مگر اینکه جالب او را برای تقویت موضع خود جلب نموده باشد که در این که صورت حکم آن با موردی شخص ثالث برای تقویت موضع یکی از اصحاب دعوا وارد دعوا میشود یکی است.
٢ – با دعوای اصلی وحدت منشأ یا ارتباط کامل داشته باشد:
باید توجه داشت که رابطه ادعای خوانده با دعوای اصلی آن چنان نزدیک باشد که تأثیر تصمیم متخذه در یکی موثر در دیگری باشد. یا اینکه با رسیدگی به دعوای تقابل مانع رسیدگی به دعاوی با خواستههای متجانس به صورت جداگانه شود. هر چند قانونگذار از دو عنوان وحدت منشأ و ارتباط کامل صحبت نموده است. اما این دو عنوان دارای بار و تعاریف مختلفی هستند. منظور از منشأ یا سبب دعوا رابطه حقوقی مشخصی است که بر عمل یا واقعهای حقوقی یا قانون مبتنی بوده و براساس آن خواهان خود را مستحق مطالبه میداند. همچنین دعوا خوانده ممکن است با دعوا اصلی دارای منشأ واحد نباشد، اما با آن ارتباط کامل داشته باشد.
٣ – دعوا در مهلت مقرر اقامه شود:
براساس قانون آیین دادرسی مدنی دادخواست دعوای متقابل باید تا پایان اولین جلسهی دادرسی داده شود. بنابراین خوانده میتواند دعوا متقابل را قبل ازاولین جلسه دادرسی نیز اقامه کند. در این صورت اگر فرصت تا اولین جلسه دادرسی کافی باشد دادخواست تقابل به خوانده آن ابلاغ میشود؛ و رسیدگی به دعوای تقابل نیز در همان جلسهای که برای رسیدگی به دعوای اصلی از قبل تعیین شده، صورت میگیرد و گرنه جلسه با توجه به درخواست خواهان دعوای اصلی تجدی خواهد شد.
مزایا و معایب طرح دعوای متقابل
طرح دعوای متقابل دارای مزایا و معایبی می باشد که در ادامه به آنها می پردازیم:
1 .فواید طرح دعوای متقابل
-
صرفهجویی در زمان رسیدگی: با توجه به اینکه دعوای متقابل و دعوای اصلی در عرض هم رسیدگی می شوند همین امر سبب صرفه جویی در فرایند رسیدگی و وقت اصحاب دعوا می شود
-
صرفه جویی در حق الوکاله : براساس ماده 4 آیین نامه تعرف وکلا، حقالوکاله وکیل در دعوای تقابل نصف حقالوکاله مرحله بدوی است .
-
جلوگیری از صدور احکام متناقض: مهمترین فایده طرح دعوای طاری در عرض دعوای اصلی، جلوگیری از صدور احکام معارض است. وقتی به دو پرونده در دو دادگاه و حتی یک دادگاه اما به صورت جداگانه رسیدگی شود، ممکن است احکام صادره با هم قابل جمع نباشند.
-
معافیت از دادن تامین اتباع بیگانه: براساس بند ۴ ماده ۲۱۹ قانون آیین دادرسی مدنی، در دعوای اتباع ایرانی علیه اتباع خارجی، در صورتی که خوانده دعوای متقابل اقامه کند، از دادن تامین اتباع بیگانه معاف است.
2 .معایب دعوای متقابل:
-
اطالهی دادرسی برای خواهان دعوای اصلی.
-
انحراف از صلاحیت نسبی دادگاه: انحراف از صلاحیت دادگاه، اگرچه به قواعد مربوط به صلاحیت لطمه میزند اما به علت مزایای توام شدن دو پرونده مرتبط، قابل توجه نیست.