اظهارنامه چیست و چه کاربردی دارد؟قسمت1
اظهارنامه، نوشتهای است که طبق مقررات قانونی تنظیم میشود و راهی رسمی و قانونی، برای بیان خواسته و مطالبه حق، از طرف مقابل، قبل از طرح دادخواست نزد مراجع حقوقی است.
برخی مواقع، ممکن است، افراد نتوانند یا امکانش را نداشته باشند که برای به دست آوردن حقشان یا طلبی که از دیگران، دارند در مراجع قضایی حضور پیدا کنند و در عین حال بخواهند قبل از رفتن به دادگاه، این روند را با مصالحه طی کنند و درخواست خود را به طرف مقابل اعلام کنند. در این حالت راهکاری که وجود دارد، ارسال اظهارنامه برای طرف مقابل است.شرایط دادخواست جلب ثالث قسمت1
به عنوان مثال فردی از شخص دیگر طلبی دارد که با وجود یادآوریهای مکرر، بدهکار حاضر به پرداخت آن نمیشود. در این صورت، طلبکار میتواند برای دریافت طلب خود اقدام به ثبت اظهارنامه نماید و با این کار قبل از طرح دعوا علیه بدهکار در دادگاه، بار دیگر به او فرصت پرداخت بدهی و ادای تعهدش، را خواهد داد.
برخی اظهارنامه را به اشتباه اظهاریه هم مینامند. اظهارنامه، نه تنها راهی برای مطالبه رسمی حق است، بلکه افراد میتوانند از طریق آن، آمادگی خود را برای تسلیم هر چیزی، اعم از: وجه، مال و سند را هم به طرف مقابل اعلام کنند.
اظهارنامه حاوی چه اطلاعاتی است؟
اظهارنامه حاوی اطلاعات خاصی است که باید به صورت صحیح و دقیق تکمیل شود. این اطلاعات شامل موارد زیر میشود:
۱-مشخصات و اقامتگاه اظهارکننده: اظهارکننده (فرستنده اظهارنامه) اطلاعات هویتی خود از جمله: نام، نام خانوادگی را به همراه اقامتگاه قانونی خود، یعنی نشانی محل اقامتش را در این بخش اظهارنامه وارد میکند.
۲-موضوع اظهارنامه: عنوان مطلبی که در متن اظهارنامه و قسمت خلاصه اظهارات شرح داده میشود.
۳-مشخصات و اقامتگاه مخاطب: اظهارکننده در این بخش نام و نام خانوادگی و نشانی محل زندگی مخاطب اظهارنامه را در این بخش وارد میکند.
۴- خلاصه اظهارات: اظهارکننده آنچه که از طرف مقابل میخواهد و مدنظرش است به طرف دیگر اظهار کند را در این قسمت، توضیح میدهد.
۵- خلاصه جواب: در این بخش دریافتکننده اظهارنامه، به اظهارات فرستنده پاسخ میدهد.
مواد قانونی مربوط به اظهارنامه
قانونگذار در مواد ۱۵۶ و ۱۵۷ ایین دادرسی مدنی به موضوع اظهارنامه و شرایط آن پرداخته است.
طبق ماده ۱۵۶ قانون آیین دادرسی مدنی: «هرکس میتواند قبل از تقدیم دادخواست، حق خود را به وسیله اظهارنامه از دیگری مطالبه نماید، مشروط بر اینکه موعد مطالبه رسیده باشد. به طور کلی هرکس حق دارد اظهاراتی را که راجع به معاملات و تعهدات خود با دیگری است و بخواهد به طور رسمی به وی برساند ضمن اظهارنامه به طرف ابلاغ نماید. اظهارنامه توسط اداره ثبت اسناد و املاک کشور یا دفاتر دادگاهها ابلاغ میشود.»
براساس تبصره این ماده- اداره ثبت اسناد و دفتر دادگاهها میتوانند از ابلاغ اظهارنامههایی که حاوی مطالب خلاف اخلاق و خارج از نزاکت باشد خودداری نمایند.
طبق ماده ۱۵۷ آیین دادرسی مدنی: «در صورتی که اظهارنامه مشعر به تسلیم چیزی یا وجه یا مال یا سندی از طرف اظهارکننده به مخاطب باشد باید آن چیز یا وجه یا مال یا سند هنگام تسلیم اظهارنامه به مرجع ابلاغ، تحت نظر و حفاظت آن مرجع قرار گیرد، مگر آنکه طرفین هنگام تعهد محل و ترتیب دیگری را تعیین کرده باشند.»
چه کسانی میتوانند اظهارنامه ارسال کنند؟
با توجه به عبارت «هرکس» در ماده ۱۵۶ قانون آیین دادرسی مدنی، امکان ارسال اظهارنامه برای همه افراد وجود دارد، البته به این شرط که زمان مطالبه حق رسیده باشد.
نحوه تنظیم اظهارنامه و نکاتی که باید در اظهارنامه رعایت شود
تنظیم اظهارنامه اصولی دارد که باید به درستی رعایت شود تا اظهارنامه یک متن کامل و اصولی باشد. اظهارکننده در ابتدا باید، مشخصات هویتی خود و اظهارشونده را وارد کند و بعد سراغ متن اصلی بورد.
در تنظیم متن اظهارنامه باید به این نکات توجه شود:
-
متن اظهارنامه باید تا جای ممکن: کوتاه، دقیق، بدون ابهام و با اطلاع کامل از مفاهیم آن باشد.
-
اگر همراه متن اظهارنامه، پیوست دیگری ارسال شده باشد؛ باید در متن به آن اشاره شود و مواردی مانند: شماره، محل نگهداری یا مشخصات ظاهری اسناد، قراردادها، چکها و. در مورد اسناد پیوست شده، ذکر شود.
-
اظهارکننده در نوشتن مطالب خود در ستون اظهارات باید دقت داشته باشد که هر مطلبی در اظهارنامه میآورد، با امضای او تایید میشود، تحت شرایطی به عنوان اقرار محسوب میشود و ممکن است، طرف مقابل در دعوا از آن مطلب علیه اظهارکننده استفاده کند.
-
اظهارکننده باید توجه داشته باشد که از نسبت جرم به طرف مقابل (افترا) یا نوشتن مطالب خلاف واقع (نشر اکاذیب) خودداری کند، چرا که ممکن است تحت شرایطی به اتهام افترا یا نشر اکاذیب از سوی طرف مقابل تحت تعقیب کیفری قرار گیرد.
نکته مهم دیگر در مورد اظهارنامه، عدم محدودیت در زمان تقدیم آن است. یعنی خواهان هر زمان که بخواهد میتواند برای مطالبه حق خود، اقدام به تنظیم و ارسال اظهارنامه نماید.
باتوجه به نکات مهمی که در تنظیم اظهارنامه وجود دارد، بهتر است کسی که قصد ارسال اظهارنامه دارد، برای تنظیم بهتر آن از یک مشاور حقوقی یا وکیل دادگستری کمک بگیرد.
انواع و اقسام اظهارنامه
به طور کلی اظهارنامه به دو شکل اختیاری و اجباری تقسیم میشود:
در چه مواردی ارسال اظهارنامه، اختیاری است؟
اصل بر این است که ارسال اظهارنامه قبل از تقدیم دادخواست و طرح دعوا در مرجع قضایی، موضوعی اختیاری است. از جمله موارد ارسال اظهارنامه به صورت اختیاری میتوان به این موارد اشاره کرد:
-
اظهارنامه مطالبه وجه
-
اظهارنامه مالیاتی
-
اظهارنامه قضایی
-
اظهارنامه عدم تمکین پیش از الزام به تمکین
-
اظهارنامه صلح و سازش
-
اظهارنامه به وفای به عهد، در صورت امتناع طرف مقابل